قال ابن الجوزي ( تلبيس إبليس: 447) ‏عن يحيى بن معاذ يقول: «اجتنب صحبة ثلاثة أصناف من الناس العلماء الغافلين والفقراء المداهنين والمتصوفة الجاهلين».
امام ابن جوزی در کتاب "تلبیس ابلیس" آورده: از يحيي بن معاذ نقل است كه فرمود: «از صحبت سه گروه بپرهيزيد: عالمان غافل، فقيران تملق گو و صوفیان جاهل».

حدیث:

الف) حدیث در لغت عبارتست از هر آنچه که ضد قدیم باشد. و عبارتست از: هر کلامی که بوسیله ی آن سخن گفته شود و نقل گردد و به انسان ابلاغ شود. قرآن می فرماید: «وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللّهِ حَدِيثًا» (نساء 87).

یعنی: و راستگوتر از خدا در سخن‌ كيست‌؟

و می فرماید: «فَلْيَأْتُوا بِحَدِيثٍ مِّثْلِهِ إِن كَانُوا صَادِقِينَ» (طور 34).

یعنی: اگر راست مى‏گويند سخنى همانند آن بياورند.

در این آیه خداوند تبارک و تعالی کتاب خویش را حدیث نامیده است.

و باز می فرماید: «وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ حَدِيثًا» (تحریم3).

یعنی: و آن‌گاه‌ كه‌ پيامبر با برخی‌ از همسران‌ خود سخنی‌ نهانی‌ گفت.

ب) و حدیث در اصطلاح عبارتست از: هر آنچه که از قول یا فعل یا تقریر[1] یا صفتی (ظاهری یا اخلاقی) که به پیامبر صلی الله علیه وسلم نسبت داده می شود.[2]

و جمهور گفته اند حدیث عبارتست از: هر آنچه که به پیامبر صلی الله علیه وسلم یا صحابی یا تابعی نسبت داده می شود.[3]

[1] - تقریر به این معنی است که در حضور پیامبر صلی الله علیه وسلم کاری صورت گرفته باشد و ایشان آن را رد نکرده باشند، و یا در غیاب پیامبر صلی الله علیه وسلم قولی گفته شود یا فعلی انجام گردد و سپس آنرا به پیامبر صلی الله علیه وسلم ابلاغ کنند و ایشان آنرا تایید کند یا رد ننماید.

[2] - مثال هایی برای قول و فعل و تقریر در بخش اول این کتاب خواهد آمد.

[3] - لمحات في أصول الحدیث؛ دکتر محمد ادیب صالح، ص28.

از کتاب:

مصطلح الحدیث، مؤلف: علامه محمد بن صالح العثيمين، ترجمه  و تعليق و اضافات: محمد عبداللطيف

مصدر:

دائرة المعارف شبکه اسلامی