قال ابن الجوزي ( تلبيس إبليس: 447) ‏عن يحيى بن معاذ يقول: «اجتنب صحبة ثلاثة أصناف من الناس العلماء الغافلين والفقراء المداهنين والمتصوفة الجاهلين».
امام ابن جوزی در کتاب "تلبیس ابلیس" آورده: از يحيي بن معاذ نقل است كه فرمود: «از صحبت سه گروه بپرهيزيد: عالمان غافل، فقيران تملق گو و صوفیان جاهل».

تعريف و احكام لقيط بشرح زير ميباشد:

تعريف لقيط:
مراد از لقيط کودک گمشده‌ و غيربالغي است که در جايى پيدا شود و نسبش معلوم نباشد، چه بچه زنا زاده باشد و چه نباشد.

حکم نگهداري لقيط:
نگهداري لقيط فرض کفايه است، به دليل فرموده خداوند متعال :
(وَتَعَاوَنُوا عَلَي البِرِّ وَالتَّقوَي( (مائده : 2)
«و بر نيکي و تقوا همکاري کنيد».

و همچنين پيامبر صلى الله عليه و سلم فرموده است: " من لا يرحم لا يرحم " [متفق عليه] يعنى: "كسيكه كه رحم نكند به او نيز رحم كرده نميشود" .

پس بايد به لقيط رحمت و شفقت كرد و او را بى سرپرست نگذاشت و سرپرستى آن بايست به عهده شخص صالح و نيكو كار باشد تا لقيط سردرگم و تباه نشود، و اگر كسى لقيطى را ببيند و او را سرپرستى نكند تا اينكه او بميرد آن شخص گناهكار ميشود.

اسلام، آزادي و نفقه لقيط:
اگر لقيط در دارالاسلام پيدا شود، به مسلمان بودن او حکم مي‌شود و هر كجا كه يافت شود به آزاد بودنش حکم مي‌شود، زيرا اصل در بني‌آدم آزاد بودن است و اگر مالي بهمراه لقيط بود، مخارج او از آن تأمين مي‌شود در غير اينصورت مخارجش بر عهده بيت‌المال است:

از سنين ابي جميله – مردي از بني‌سليم – روايت است : (وجدت ملقوطا فأتيت به عمر بن الخطاب، فقال عريفي : يا أميرالمؤمنين إنه رجل صالح، فقال عمر : أکذلک هو؟ قال : نعم، فقال اذهب به و هو حر، ولک ولاءه وعلينا نفقته) (روايت امام مالك). «لقيطي را پيدا کردم، او را نزد عمر بن خطاب بردم، عريفي (يکي از مشاوران) گفت : اي اميرالمؤمنين او مرد صالحي است، عمر گفت: اينچنين است؟ گفت : آري، عمر (به سنين) گفت : او را ببر، آزاد است، سرپرستي او بر عهده تو و نفقه ‌اش بر عهده ما».

ميراث لقيط:
اگر لقيط بميرد و صاحب مال باشد و نسبش پيدا نشود در اينصورت اموالش به بيت المال مسلمين منتقل ميشود.

ادعاي نسب لقيط:
اگر كسى ادعا كند كه پدر و يا مادر لقيط است بايست دليل خودش را ارائه كند، و يا اينكه از طريق آزمايشگاه و آزمايشهاى ژنتيكى به حقيقت اين ادعا پى برد.
اما در مورد تبنى اين لقيط، احكام زير بايست در نظر گرفت:
كسى كه لقيط را پيدا كرده است ميتواند هر نام (درستى) كه بخواهد روى او بگذارد، و يا او را به كشور و يا شهر و يا قبيله اش نسبت دهد، و اگر مجبور شود كه طبق قانون آن كشور فاميل و يا نسبى در جواز و يا شناسنامه برايش تعيين كند بايست فاميل او را "عبدالله" و يا "عبدالرحمن" بگذارد زيرا همه بندگان در حقيقت عبد الله (يعنى بنده خداوند) و يا عبدالرحمن (يعنى بنده خداوند بخشنده) ميباشند، ولى بهيچ وجه جائز نيست كه لقيط را به خود و يا كسى ديگر نسبت دهد زيرا تبنى در اسلام لغو شده است. خدوند متعال ميفرمايد : "وما جعل أدعياءكم أبناءكم ذلكم قولكم بأفواهكم والله يقول الحق وهو يهدي السبيل ، ادعوهم لآبائهم هو أقسط عند الله فإن لم تعلموا آباءهم فإخوانكم في الدين ومواليكم" [الأحزاب : 6] يعني: " و پسرخواندگانتان‌ را پسران شما نگردانيده‌ است‌، اين سخن‌ شما به ‌زبانهايتان‌ است و خداوند حق‌ را مي‌گويد، و اوست‌ كه‌ به‌ راه‌ هدايت‌ مي‌كند. آنان‌ را به‌ پدرانشان‌ نسبت‌ دهيد، اين نزد خداوند عادلانه‌تر است و اگر پدرانشان‌ را نمي‌شناسيد، در آن‌ صورت‌ برادران‌ ديني‌ و آزاد كردگان‌ شمايند"

و پيامبر صلى الله عليه و سلم فرموده است که: " من ادعى إلى غير أبيه وهو يعلم فالجنة عليه حرام " (روايت احمد، بخاري ومسلم)، يعنى: "كسى كه خودش را به غير از پدرش نسبت دهد در حاليكه از آن آگاه باشد بهشت بر او حرام ميباشد" و همچنين فرموده است كه: "من ادعى إلى غير أبيه أو انتمى إلى غير مواليه فعليه لعنة الله المتتابعة إلى يوم القيامة"، يعنى: " كه خودش را به غير از پدرش نسبت دهد و يا خود را به غير از نزديكان ميراثبرش نسبت دهد، پس لعنت پى در پى خداوند تا روز قيامت بر او باد."

و اگر زنى سرپرستى لقيطى را بعهده بگيرد آن زن محرم آن لقيط نميشود، پس بهنگام بلوغ لقيط زن بايست حجاب و بقيه احكام شرعى را مراعات كند، و همچنين يك مرد محرم دختر لقيط نميشود و بايست احكام شرعى را مراعات كند.
و از شيخ بن باز رحمة الله عليه سؤال شد كه آيا سرپرستى و كفالت مجهول النسب و لقيط همان اجر و پاداش كفالت يتيم را خواهد داشت؟
علامه بن باز در جواب گفت: "آنهايى كه مجهول النسب هستند حكمشان مانند يتيم هست، بلكه بايد به اين اشخاص عنايت و رعايت و توجه بيشترى شود از آنهايى كه نسبشان معروف هست، زيرا اين اشخاص نزديكانى ندارند كه هنگام ضرورت به آنها پناه ببرند، بنابراين هر كسى كه كفالت مجهوال النسب كند همان اجر و پاداش كفالت يتيم را خواهد داشت بعلت عموم قول پيامبر صلى الله عليه و سلم كه فرمودند: " أنا وكافل اليتيم في الجنة هكذا" وأشار بالسبابة والوسطى وفرج بينهما شيئا (روايت بخاري)، يعنى: " من و كافل (سرپرست) يتيم مانند اين در بهشت هستيم " و سپس انگشت اشاره و وسط را نشان داد و بين آنها فاصله انداخت) (فتوى رقم (20711) بتاريخ 24/12/1419هـ)[ يعنى همانطور كه انگشت اشاره و وسط بسيار نزديك هم هستند، پيامبر صلى الله عليه و سلم و سرپرستان ايتام نيز در بهشت نزديك هم هستند].

وصلی الله وسلم علی محمد و علی آله و اتباعه الی یوم الدین
سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت
IslamPP.Com