قال ابن الجوزي ( تلبيس إبليس: 447) ‏عن يحيى بن معاذ يقول: «اجتنب صحبة ثلاثة أصناف من الناس العلماء الغافلين والفقراء المداهنين والمتصوفة الجاهلين».
امام ابن جوزی در کتاب "تلبیس ابلیس" آورده: از يحيي بن معاذ نقل است كه فرمود: «از صحبت سه گروه بپرهيزيد: عالمان غافل، فقيران تملق گو و صوفیان جاهل».

معرکه‌ي نمارق

اين معرکه پس از رسيدن ابوعبيد به عراق و به دست گرفتن امور نظامي ‌آن ناحيه اتفاق افتاد. گويا فارسيان مي‌خواستند، با ترتيب دادن يک شبيخون روحيه‌ي اين مرد داوطلب را تضعيف کنند که به قصد پيروزي وارد اين سرزمين شده است. چنان که براي اين منظور دهقانان و روستانشينان و همه‌ي مردم را مسلح و آماده باش کردند و گروهي به سرکردگي جابان از يک طرف و گروهي به سرکردگي نرسي از ناحيه‌ي کسکر، حلقه را بر مسلمانان تنگ مي‌نمودند. ابوعبيد و مثني نيز با آمادگي لازم براي رويارويي با دشمن، در نمارق به مصاف دشمن رفتند. و جنگ سخت و خونيني ميان طرفين اتفاق افتاد که فارسيان در آن دچار شکست شدند و فرماندهان آنان (جابان و مردانشاه) که‌ شورش را بر عهده‌ گرفته‌ بودند، به اسارت مسلمانان در آمدند،[1] ولي مردي از مسلمانان به نام مطر بن فضه تميمي که‌ جابان را اسير کرده‌ بود او را نشناخته و به او امان داده بود. هنگامي که ديگر مسلمانان از جريان مطلع شدند جابان را نزد ابوعبيد آوردند و گفتند: اين فرمانده‌ي نيروهاي دشمن است و بايد کشته شود. ابوعبيد گفت: من چگونه او را بکشم در حالي که مردي از مسلمانان او را امان داده است؟ آن‌گاه او را آزاد کرد.[2]
اين عملکرد ابوعبيد بيانگر ميزان تسامح و وفادار بودن مسلمانان نسبت به عهد و پيمان بود که بدون شک تأثير شگرفي در دعوت مردم به سوي دين اسلام داشت، ديني که در دامان خود چنين مردان متعهدي پرورش مي‌دهد.
آنگاه که‌ مردم اطلاع پيدا مي‌کنند که‌ مسلمانان يکي از فرماندهان فارس را آزاد کرده‌اند، زيرا يکي از آن‌ها او را پناه داده‌ است، در حالي که‌ آن فرمانده‌ي پارسي تبار در راستاي دشمني با مسلمانان نقش بزرگي را ايفا مي‌نمود، مردم باشنيدن چنين خبرهايي در مورد مسلمانان جذب اسلامي مي‌شوند که‌ چنين مرداني را پرورش داده‌ است.
از طرفي موضعگيري مثني نيز ستودني است که از مقام فرماندهي کل عراق به نفع ابوعبيد کناره‌گيري مي‌کند، چرا که او را اميرالمؤمنين فرستاده است و بايد مثني از او حرف شنوي داشته باشد و مثني در رکاب ابوعبيد همچنان مخلصانه در خدمت اسلام از هيچ کوششي دريغ نورزيد. و چنين است عملکرد مردان بزرگ.[3]


([1]) حركة الفتح الإسلامي شكري فيصل ص72 .
[2] الکامل في التاريخ (2/87)
[3] تاريخ اسلامي (10/334)

 
از کتاب: ترجمه سيره عمربن خطاب رضي الله عنه، تأليف : دکتر علي محمد محمد صلابي